Chiller Sistemlerinde Glikol (Antifriz) Kullanımı: Oranlar ve Riskler

Kış aylarında bir sanayi tesisi için en büyük kabus, Chiller borularının içindeki suyun donmasıdır. Su donduğunda genleşir ve çelik boruları, hatta milyonluk Shell & Tube Eşanjörleri kağıt gibi yırtar.

Bu felaketi önlemenin tek yolu, suya Glikol (Sanayi Tipi Antifriz) karıştırmaktır.

Ancak glikol, “Rastgele dökülen” bir kimyasal değildir. Fazla koyarsanız sistemin soğutma kapasitesi düşer, az koyarsanız borular patlar. Yanlış tipini koyarsanız (Gıda tesisi) sağlığı tehdit edersiniz.

VRFTEK Endüstriyel Kimyasallar ekibi olarak, Chiller sistemlerinde doğru glikol yönetiminin mühendislik kurallarını yazıyoruz.

1. Hangi Glikol? Etilen mi, Propilen mi?

Piyasada iki ana tip glikol vardır. Bunları karıştırmak veya yanlış yerde kullanmak tehlikelidir.

A. Etilen Glikol (Mono Ethylene Glycol – MEG)

• Kullanım Alanı: Plastik, kimya, otomotiv, HVAC (Otel/AVM) sektörleri.

• Özellik: Isı transfer kabiliyeti daha yüksektir. Daha akışkandır (Pompaları yormaz). Maliyeti daha düşüktür.

• Risk: ZEHİRLİDİR. Gıda veya içecek üretilen tesislerde (suya karışma riski varsa) kesinlikle kullanılamaz.

B. Propilen Glikol (Mono Propylene Glycol – MPG)

• Kullanım Alanı: Gıda, süt, meşrubat, ilaç fabrikaları.

• Özellik: ZEHİRSİZDİR (Gıda Uyumlu). Yanlışlıkla ürüne karışsa bile öldürücü değildir.

• Dezavantaj: Etilen glikole göre daha pahalıdır ve ısı transferi biraz daha düşüktür (Daha kıvamlıdır).

2. Ne Kadar Koymalıyım? (Karışım Oranları Tablosu)

Glikol oranı, tesisin bulunduğu şehrin “En Düşük Dış Hava Sıcaklığına” göre belirlenir.

• Uyarı: Sadece donma noktasına (kristalleşme) değil, “Patlama Noktasına” (Akışın tamamen durup boruyu çatlattığı nokta) göre emniyetli seçim yapılmalıdır.

Türkiye Standardı: İstanbul, İzmir gibi ılıman yerlerde %20-%25 yeterliyken; Ankara, Konya gibi karasal yerlerde %30-%35 oranı standarttır.

3. Glikolün “Yan Etkisi”: Kapasite Kaybı

Müşterilerin en çok şaşırdığı nokta şudur: “Antifriz koydum, makine artık eskisi gibi soğutmuyor.”

Bu normaldir. Çünkü Glikol, sudan daha kötü bir ısı taşıyıcıdır.

• Saf suyun özgül ısısı: 1.0

• %30 Glikollü suyun özgül ısısı: ~0.85

Sonuç: Sisteme %30 glikol koyduğunuzda, Chiller’inizin soğutma kapasitesi yaklaşık %10-%15 DÜŞER.

• Ayrıca glikol daha kıvamlı (viskoz) olduğu için sirkülasyon pompası zorlanır, debi düşer ve pompa basıncı artar.

Tavsiye: Chiller satın alırken, sistemde glikol kullanılacaksa bu kapasite kaybı baştan hesaplanmalı ve cihaz %15 daha büyük seçilmelidir.

4. Ölçüm Nasıl Yapılır? (Göz Kararı Olmaz)

Glikol renksizdir (veya mavi/pembe boyalıdır). Suya bakarak oranını anlayamazsınız.

• Yanlış Yöntem: “Geçen sene 2 varil dökmüştük, bu sene 1 varil daha dökelim.”

• Doğru Yöntem: Refraktometre kullanmak.

  • Bu dürbüne benzeyen küçük cihazın ucuna bir damla su damlatıp ışığa bakarsınız.

  • Skalada size net donma noktasını (Örn: -18°C) gösterir.

💡 Uzman Görüşü (Insider Tip)

“Oto Antifrizi Kullanmayın!”

*”Fabrikalarda sıkça yapılan hata: ‘Sanayiden kırmızı oto antifrizi alıp dökelim, aynı şey değil mi?’

Hayır, değil! Otomobil antifrizlerinin içinde motoru korumak için Silikat bazlı katkılar vardır. Bu katkılar, Chiller’in sızdırmazlık keçelerine (Mekanik Salmastra) zarar verir ve pompanın su kaçırmasına neden olur. Ayrıca ısı transfer yüzeylerinde film tabakası oluşturur.

Mutlaka ‘İnhibitörlü (Korozyon Önleyicili) Endüstriyel Chiller Glikolü’ kullanmalısınız. Bu özel kimyasal, boruların paslanmasını önler ve pH dengesini korur.”*

– VRFTEK Kimyasal 

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Su buharlaşınca glikol de uçar mı?

Hayır. Açık kulelerde su buharlaşır ama glikol buharlaşmaz, suda kalır. Bu yüzden su azaldığında sadece su eklerseniz glikol oranı değişmez. Ancak sistemde kaçak varsa veya taşma (blöf) yapılırsa glikol de gider.

İki farklı marka glikol karıştırılır mı?

Önerilmez. Farklı markaların içindeki korozyon önleyici (inhibitör) kimyasallar birbiriyle tepkimeye girip çamurlaşma (Jelleşme) yapabilir. Sistemi tıkar. Mümkünse aynı marka ile devam edin veya sistemi tamamen boşaltıp yıkayın.

Glikolün ömrü var mıdır?

Evet. Glikol zamanla oksitlenir ve asidik hale gelir (pH düşer). Asitleşen su boruları deler. Yılda bir kez turnusol kağıdı ile pH ölçümü yapılmalıdır. pH 7’nin altına düşerse sistem boşaltılıp yenilenmelidir.

Chiller Sistemlerinde Glikol (Antifriz) Kullanımı: Eşanjörünüzü Riske Atmayın

Bir varil glikolün maliyeti, patlayan bir eşanjörün ve duran üretimin maliyeti yanında “Bedava” sayılır. Ancak doğru oran ve doğru tip (İnhibitörlü) kullanımı şarttır.

Tesisinizdeki suyun Ücretsiz Glikol Ölçümü ve doğru antifriz tedariği için VRFTEK Servis ekibiyle iletişime geçin. Kış gelmeden önleminizi alın.